ARAÇLARDA GÜRÜLTÜ - SES İZOLASYONU
Salı, 21 Ekim 2014
Logo
 

ARAÇLARDA GÜRÜLTÜ - SES İZOLASYONU

Ses/Gürültü yalıtım malzemeleri, araç gürültü kontrolünün son safhasını oluşturur. Önce gürültünün kaynağı, sonra iletim yollarındaki iyileştirmeler ve netice tatminkâr olmazsa yalıtıma müracaat edilmesi gerekir. Buradaki yalıtım malzemeleri olarak; Poliüretan (PUR) ve polipropilen (PP) kullanılır.
Yalıtım için kullanılan malzemelerden üç ana özellik istenir: ses geçiş kaybı, ses yutumu, panel titreşimlerini sönümleme. Bunlarda birincisi bariyer etkisi yapacak yoğunluğu yüksek malzemeler, ikincisi düşük yoğunluklu gözenekli veya lifli malzemeler, üçüncüsü de genelde ısıtılarak tatbik edilen bitümlü malzemelerdir. Bütün bu malzemelerin yanmaz veya en azından alev almaz ve yanma geciktirici, yanarken zehirli gaz çıkarmayan kimyasallardan üretilme şartı vardır. Gerek bu yalıtım malzemelerini üretenler gerekse de bunları kullanan araç üreticileri standartlarla belirlenmiş bu özellikleri göz önüne almak zorundadırlar ve almaktadırlar. Gerekli testler ve sertifikasyonu olmayan ürünler kullanılmamalıdır.
Gürültü/Ses yalıtım sistemleri, yolcu kabinindeki tekerlek ve yol gürültüsünü, otomobilin marka ve modeline bağlı olarak belli oranda azaltmak amacıyla uygulanır. Otomobilin altına, tekerlek yuvalarının içlerine ve bagaj yan panellerine uygulanır. Ayrıca aracın konstrüksiyonuna göre motor bölmesi ile kabin arasındaki bölmeye de yalıtım uygulanabilir. Ses emici özellikte mineraller ve lifler içeren bu kalın ve süper dayanıklı kaplamalar, hem yol ve tekerlek sesini emerek kabine giren gürültüyü engeller hem de gövde altındaki büyük sac panellerin titreşiminden doğan uğultuyu azaltırlar. Ayrıca bagaj yan panellerine içerden uygulan özel ses emici plâkalar, yol ve tekerlek gürültülerinin bagaj içinde yankılanmasını önler. Yalıtım sistemi, uzmanlarca eğitilmiş sertifikalı teknisyenler tarafından özel aletler kullanılarak profesyonel bir şekilde uygulanmalıdır ve kurumsal firma ya da firmalara yaptırılmalıdır. Çünkü araçta yapılacak böyle bir uygulama aracın aerodinamik ve dinamik davranışını etkiler. Yalıtım uygulamasında aracın dizaynı da önemli bir parametredir. Gürültü hoşa gitmeyen, istenmeyen, rahatsız edici ses olarak tanımlanır. Gürültünün insanlar üzerindeki fizyolojik etkilerinin başlıcaları, kas gerilmeleri, stres, kan basıncında artış, kalp atışlarının ve kan dolaşımının değişmesi, göz bebeği büyümesi ve uykusuzluktur. Stres ve uykusuzluk, gürültünün uzun süreli fizyolojik etkilerindendir. Gürültünün psikolojik etkilerinin başında ise, sinir bozukluğu, korku, rahatsızlık, tedirginlik, yorgunluk, zihinsel etkinliklerde yavaşlama ve iş veriminin azalması gelmektedir. Gelişmekte olan ve özellikle gelişmiş ülkelerde sorunlardan biri de trafik gürültüsüdür. Taşıtların hareketleri sonucu çıkan bu gürültü, motor gürültüsü, şasi ve kaportadan kaynaklanan gürültüler, frenlemeden doğan gürültü, tekerleklerin yol yüzeyi ile temasından doğan gürültü ve taşıtın oluşturduğu hava anaforundan ileri gelen gürültü gibi bileşenlerden oluşur. Yapılan araştırmalara göre taşıt sayısı arttıkça ulaşım gürültüsü artmaktadır.  Diğer taraftan trafikteki araçların türlerine göre de gürültü seviyesi değişiklik göstermektedir.  Taşıt yaşı da gürültü miktarına etki eden faktörlerdendir.  Eski araçların yenilere göre daha fazla gürültü çıkardığı saptanmıştır. Yapılan araştırmalar motor gürültüsünün özellikler yavaş seyrin gerçekleştiği şehir içi trafik gürültüsünde en önemli etkenlerden biri olduğunu ortaya koymuştur.
Araçlarda ses seviyesi ölçümleri iç ve dış gürültü seviyeleri diye iki ana bölüme ayrılır. Dış gürültü taşıtın çevreye yaydığı gürültü olduğundan standartlarla verilen sınır değerler ile kontrol edilir, bu standartlara göre yapılan ölçümlerde uygun olmayan araçlar tip onayı alamazlar, dolayısıyla satışlarına müsaade edilmezler (Sanayi Bakanlığı). Dış gürültü ölçümü aracın iki tarafında eksenden 7.5 m uzaklıkta, 120 cm yükseklikte, araç ivmelenme halindeyken, yapılır. Bu metot taşıtın şehir trafiğinde davranışını simüle etmektedir. Ses seviyesine etki eden gürültü kaynaklarından, motor (emme ve fan sesi dahil), egzoz çıkışı ve lastik-yol en önemlisidir. Son yıllarda çevre bilincinin artması ve dolayısıyla baskısının da etkili olmasıyla standartlardaki sınır değerler teknolojinin müsaade edeceği en alt değerlere indirilmiştir. Teknoloji iyileştirmeleri daha çok motor ve egzoz kaynaklarında yapılabilmiş, lastik gürültüsü kapsamında çok çalışma yapıldığı halde seyir emniyetini azaltmadan yapılacak iyileştirmeler pek yeterli olamamıştır. Lastik ve yol birlikte etkileşim yapmakta esas faydanın yol kaplamalarının geliştirilmesinde olduğu görülmektedir.
İç gürültü seviyesi, tabiatıyla araç içinde bulunan kişilere etki eder, standartlarda sadece ölçüm metodu verilmiş, çevreye bir etkisi olmadığından sınır değerler verilmemiştir. Ancak iç gürültü ürünün kalitesinin bir göstergesi olduğundan, araç üreticileri iç gürültünün düşürülmesi amacıyla yuğun araştırma ve geliştirme çalışmaları yürütmektedirler. Standarda göre iç gürültü araç kulak seviyesinde ölçülür. Sürücü koltuğunda koltuk oturma yüzeyi ile sırtlığının birleştiği çizgiden 70 cm yukarıda ve orta eksenden 20 cm araç iç tarafına doğru olan noktaya mikrofon yerleştirilir. Yolcu koltuğunda ise mikrofon aynı yüksekliğe ama ortaya yerleştirilir. Araçtaki koltuk sayısına bağlı olarak diğer koltuklarda da bazı ölçümler yapılır. Taşıt düz bir yolda en üst vitesi ile seyrederken değişik hızlarda ses seviyeleri tespit edilir. Araç iç gürültü kaynakları daha çoktur. Motor ve aksamının, lastiğin yanında aracın altına asılan egzoz sistemi ve bağlantıları, panel titreşimleri, rüzgar, dönen bütün elemanlar (vites kutusu dişlileri, diferansiyel, vs.) gibi birçok kaynak ve taşınım yolu iç gürültüde etkili olmaktadır. Lastik gürültüsü dış gürültüde lastik ile zemin arasındaki temas ve hava sıkışma olaylarında oluşmakta iken iç gürültüde daha çok süspansiyon sistemi üzerinden geçen titreşim kaynaklı olaylar etkili olmaktadır. Dolayısıyla iç ve dış gürültü kontrolü için alınacak tedbirler bir miktar farklı olmaktadır.
Yalıtım malzemeleri araç gürültü kontrolünün son safhasını oluşturur. Önce kaynakta sonra iletim yollarında iyileştirmeler yapılır, netice tatminkâr olmazsa yalıtıma gidilir (genellikle gerekir). Bu amaçla kullanılan malzemelerden üç ana özellik istenir: ses geçiş kaybı, ses yutumu, panel titreşimlerini sönümleme. Bunlarda birincisi bariyer etkisi yapacak yoğunluğu yüksek malzemeler, ikincisi düşük yoğunluklu gözenekli veya lifli malzemeler, üçüncüsü de genelde ısıtılarak tatbik edilen bitümlü malzemelerdir. Bütün bu malzemelerin yanmaz veya en azından alev almaz ve yanma geciktirici, yanarken zehirli gaz çıkarmayan kimyasallardan üretilme şartı vardır. Gerek bu yalıtım malzemelerini üretenler gerekse de bunları kullanan araç üreticileri standartlarla belirlenmiş bu özellikleri göz önüne almak zorundadırlar ve almaktadırlar. Gerekli testler ve sertifikasyonu olmayan ürünler kullanılmamalıdır.
Sorunuzda, kimyasal bazlı yalıtım hakkındaki düşüncemi ve sesi % 60 azaltıp azaltamayacağı hakkındaki görüşlerimin ne olduğunu sormuşsunuz. Burada bir yüzde vermenin yanıltıcı olacağını ve gerçeği yansıtmayacağını belirtmek isterim. Ses/Gürültü yalıtımında; yukarıda belirttiğimiz gibi yalıtım malzemeleri araç gürültü kontrolünün son safhasını oluşturur. Önce gürültünün kaynağı, sonra iletim yollarındaki iyileştirmeler ve netice tatminkâr olmazsa yalıtıma müracaat edilmesi gerekir. Buradaki yalıtım malzemeleri olarak; Poliüretan (PUR) ve polipropilen (PP) kullanılır. Ayrıca son olarak şunu da belirtelim ki 92/97/EEC regülâsyonu gereği otomobillerde kullanılan benzinli ya da dizel motorların 74 ± 1 dB(A) ve direkt enjeksiyonlu dizel motorların 75 ± 1 dB(A) gürültü seviyesinde olması gerekir. Yeri gelmişken gürültü/ses düzeyinin, koşulsal olarak aktif emniyeti (conditional safety) etkilediğini de belirtmeliyim. Yol bozukluklarının yutulması amacıyla tekerlekler taşıta süspansiyon sistemiyle bağlanmıştır. Seyir stabilitesi açısından sert olması istenen bu elemanlar, titreşim ve gürültü izolasyonu açsından yumuşak olmalıdır. Otohaber dergimizde araçlarla ilgili verilen gürültü değerleri araçların fabrikasyon verileridir. Test sürüşlerindeki puanlamalar ölçümden ziyade sürücünün kulak keskinliği ve deneyimine dayalı olarak iç gürültü algılaması üzerinden verilmektedir.

Share

 


İLGİLİ MADDELER

Powered By relatedArticle